PAWEŁ CZARKOWSKI

Streszczenie

Celem artykułu jest przedstawienie przeglądu badań dotyczących psychologicznych różnic w osobowości między kobietami a mężczyznami, ze szczególnym uwzględnieniem pytania badawczego: czy dostępne dane empiryczne wspierają hipotezę podobieństwa płci, czy raczej wskazują na istnienie stabilnych i istotnych różnic między płciami. Analiza skupia się na modelu Wielkiej Piątki i obejmuje zarówno ogólne wymiary osobowości, jak i ich bardziej szczegółowe aspekty. Z dotychczasowych wyników wyłania się dość spójny obraz: najbardziej wyraźne i stabilne różnice pojawiają się w neurotyczności oraz ugodowości, w których kobiety zwykle osiągają wyższe wyniki. W przypadku ekstrawersji, otwartości na doświadczenie i sumienności różnice są z reguły niewielkie, ponieważ poszczególne aspekty tych wymiarów często wykazują odmienne kierunki efektów, co prowadzi do ich wzajemnego znoszenia się w analizach ogólnych. Artykuł porusza także zjawisko znane jako paradoks równości płci, zgodnie z którym różnice psychologiczne między kobietami a mężczyznami bywają większe w społeczeństwach bogatszych i bardziej egalitarnych. W podsumowaniu podkreślono, że choć różnice między płciami przyjmują małą lub średnią wielkość efektu, ich interpretacja często zależy od przyjętej perspektywy badawczej, co może prowadzić do rozbieżnych wniosków.

Słowa kluczowe

różnice między kobietami a mężczyznami, osobowość, Wielka Piątka, hipoteza podobieństwa płci, paradoks równości płci